CASTRICUM – Afgelopen weekend was een inspirerende lezing van fotograaf Jimmy Nelson de aftrap van een openluchtexpositie van wereldformaat. Tot 3 januari zijn er 100 foto’s van Nelson te vinden in het dorp, op het strand en in de duinen. De foto’s zijn afgedrukt op doeken van 2 bij 3 meter en via meerdere wandelroutes te bekijken.

De foto’s komen uit Nelsons fotografieproject ‘Before they pass away’. Nelson reisde tussen 2010 en 2013 de hele wereld over om in 44 landen inheemse culturen te fotograferen. Het is zijn missie om stammen op de gevoelige plaat vast te leggen, voordat ze niet meer bestaan. In zijn lezing vertelde hij meer over de oorsprong van zijn project. Ondanks dat hij prima Nederlands kan praten (de Engelse Nelson woont al geruime tijd in Amsterdam en praat naar eigen zeggen ‘tribal Nederlands’), vraagt hij eerst aan de zaal of het goed is als hij zijn lezing in het Engels geeft. “Dit is een oerverhaal; dit gaat echt om wat ik voel en mijn emotie. Dat moet echt vanuit mijn moedertaal komen.”

Ongelukje

Nelson begint zijn lezing met een anekdote. Hij leeft al weken met een stam en heeft veel moeite om met hen te communiceren. Alles gaat voor zijn gevoel mis en het voelt als een grote mislukking. In eerste instantie wilde hij professioneel zijn, maar nu vindt hij een drankje met de stam wel verdiend. De fles wodka gaat op en als hij ’s nachts in zijn tent ligt moet hij plots heel nodig plassen. Dat blijkt nog een hele klus, aangezien hij nog dronken is en tien lagen kleding aanheeft vanwege de extreme kou. Hij plast buiten de tent, plast ook deels zichzelf onder en gaat weer slapen. Twee minuten later wordt het kamp bestormd met rendieren. Vooral Nelsons slaapplaats is populair bij de vele rendieren en gek genoeg beginnen de rendieren al snel te likken. Niet alleen om zijn tent heen, maar ook Nelson zelf is favoriet. En dan beginnen de stamleden heel hard te lachen. Wat blijkt: rendieren komen af op urine vanwege de zouten; de stam heeft dus dondersgoed door wat er zojuist gebeurd is.

Waardigheid

Dit was de eerste communicatie tussen Nelson en de stam in drie weken. Juist zijn stommiteit was het begin van de ontwikkeling van een relatie. Communiceren met elkaar blijkt het sleutelwoord te zijn voor Nelsons project. Om te demonstreren hoe hij, ondanks de taalbarrière, met stamleden communiceert, plukt hij een aantal mensen uit het publiek. Nelson gaat op zijn knieën en spreekt allerlei lovende woorden uit naar het zogenaamde stamlid. Hij raakt hem aan, geeft complimenten en zegt hoe geweldig hij is. Ze worden trots, gaan steeds trotser poseren: precies wat Nelson wil. Waardigheid is het belangrijkste volgens Nelson en dat is ook zijn lijfspreuk: “Kijk op een andere manier naar mensen; kijk naar ze met respect en met waardigheid. Kijk naar wat we kunnen doen om hun ware aard te begrijpen.”

Elkaar begrijpen

De levensgrote foto’s gaan in Castricum niet onopgemerkt voorbij: op Facebook zijn de eerste reacties al te vinden. “Doordat het doek transparant is, kan ik dwars door de afbeelding heen naar onze omgeving kijken. Die wordt interessanter en gelaagd, doordat de afbeelding van een andere cultuur er overheen ligt en ze een wisselwerking met elkaar aangaan. Het nodigt uit om met andere ogen te kijken naar het kleurige geheel.” En dat is nu precies Nelsons bedoeling: “het hele project gaat over hoe we naar onszelf en onze omgeving kijken.” Initiatiefnemer Bart Wierenga ondersteunt deze gedachte en sluit de lezing af met een dankwoord voor Nelson. “Zoals jij de mensen een gezicht heb willen geven, geven wij Castricum met deze expositie een gezicht. Ik hoop dat wij elkaar binnen deze gemeente proberen te begrijpen. En als ons dat lukt, dan lukt het ook om die mensen in alle uithoeken van de wereld te begrijpen.”